Maragall e a política

Non, rien de rien/Non, je ne regrétte rien/Ni le bien qu´on m´a fait, ni le mal/Tout ça m´est bien égal/Non, rien de rien/Non, je en regrétte rien/C´est payé, balayé, oublié/Je me fous du passé/Avec mis souvenirs/J´ai allumé le feu...

Edith Piaf (1915-1963)

Teño a impresión de que os versos da artista parisina cadran ben considerando o estado no que se atopa, dentro do seu proxecto íntimo de vida, un dos políticos españois mais admirables e carismáticos (e tamén mais vilipendiados) dende o comezo da restauración democrática.

Nas liñas do xornal El País do domingo recollíase unha fermosa reportaxe, Maragall frente al espejo, sobre as circunstancias que envolven o día a día de Pasqual Maragall i Mira no combate mantido coa enfermidade do Alzheimer, o que me invitou a reflexionar sobre a figura e traxectoria do personaxe reparando no infravalorados que están a cotío os políticos “con maiúsculas”, e a propia política. Aqueles nobres, pedagóxicos e idealistas que dedican o mellor de si mesmos ao servizo dos demais incluso cando calquer outro ser humano optaría por aillarse do mundo, sen cavilar en nada ou ninguén mais. Teño en alta estima a todos eles. Pode soar a inxenuidade, seino, mais prefíroa cen veces antes que a marea de cinismo e desprestixio, gañado a pulso, pero tamén infundado, que inunda as nosas vidas nos últimos tempos.

Esta rara avis é doada de recoñecer. Por iso o demonizaron e intentaron ridiculizar ata a extenuación. Un vello recurso da dereita.

Para as forzas reaccionarias son demasiado perigosos porque conectan naturalmente coa xente do común. Persuaden e ilusionan a todo un pobo sinalando o camiño para conquerilos anceios individuais e colectivos. Maragall é a humanización e a pasión pola política, o amor polos demáis. Pero non quixera perderme no aspecto lírico nin nomeando os éxitos de xestión, nin tampouco os erros e contradiccións propios do exercicio do poder nas etapas onde tivo responsabilidades executivas porque tampouco é nada doado condensar en poucas liñas a complexidade dun intelectual, pero pragmático, que leva décadas de loita dende a esquerda, a loubanza dos valores democráticos, do diálogo, a resolución pacífica dos conflitos, o federalismo, o catalanismo e o europeísmo...Dun visionario próximo e cos pes na terra. Dun líder dos que perduran.

Casualmente a reportaxe coincidiu coa Diada do 11 de Setembro. El é un catalán íntegro e decidido a manter a integridade ata o final. Por certo, sempre penso no paradoxal que resulta que unha nación como a catalana celebre o seu día recordando a efeméride dunha derrota militar que a condenaría a perdelas institucións de seu por moito tempo. Da boa conta da pasta da que están feitos como ser colectivo. Así como é metafórico que Euskadi teña xeito similar ao dun corazón, debuxando o sufrimento e a excesiva visceralidade que padeceu ao longo da historia, dun ou doutro lado, ou que Galicia se presente no mapa como acoitelada polos mil ríos e rías, case representando a desunión que nos caracteriza... Pois ben, Pasqual Maragall é daqueles que dignifican e dan sentido á tarefa do político. Aínda que a enfermidade avanza, está decidido a traballar polas vindeiras xeracións de pacientes. Coido que é un exemplo a seguir por aquelas que nos traian novos tempos: compromiso, altruísmo e xenerosidade ata o esquecemento. Que falla fai.

Mundogaliza:http://www.mundogaliza.com/index.phpoption=com_content&view=article&id=9474:maragall-e-a-politica&catid=104:millan-fernandez&Itemid=2431

Xornal:http://www.xornal.com/opinions/2010/09/15/Opinion/pascualmaragallpolitica/2010091417162600225.html

E para acompañar: Non, je ne regrette rien-Edith Piaf

Himne nacional Catalunya

Breogán, Líster ou nación galega?

Unha vez que o Tribunal Constitucional fixou plenamente legal a definición de Catalunya como nación facíase inevitable reabrir o debate aquí. O mais rechamante do actual escenario é que o substancial e relevante, dentro da reforma que debe permitir avanzar na mellora dos instrumentos xurídicos que acheguen maiores cotas de autogoberno (traducido en benestar si se xestiona intelixentemente) e mais capacidades para combater a crise dende aquí e para aquí xa está acordado ao 90% dende fai anos. O único punto “insalvable” que impide acadar un consenso político global, e unánime, é a definición desta terra, desta patria...parece de chiste, non si?

Estou convencido de que se alguén foráneo nos visita, aínda que descoñeza a historia de España e careza de argumentos xurídico-políticos ou sociolóxicos consistentes, e lle bota unha ollada aos xornais nestes días concluirá que a maioría dos representantes políticos dos galegos gostan de perdelo tempo en descifrar o sexo dos anxos. Ese viaxeiro que fai o Camiño e comproba que aquí nin se bailan sevillanas compulsivamente nin toureamos dende o berce e, aínda por riba, temos toponimia propia, unha cultura compartida plural e ben definida, un clima e paisaxe particular e, ademáis, falamos unha lingua distinta á que ven escoitando dende Roncesvalles faráse unha morea de preguntas para as que, de seguro, ten mais dunha sinxela resposta. Entre elas a constatación de que a terra que está pisando goza de tódolos elementos constitutivos requeridos para ser definida como unha nación, agás un: a vontade expresa e maioritaria de exercer o dereito á autodeterminación. Algo que non acontece en Catalunya onde, ademáis de amplas capas sociais, boa parte das elites económicas e políticas o manifestan sen ambaxes e, cada vez máis, suman vontades que inciden na vía do soberanismo ou da solución federal. É unha constante que dura séculos.

Aquí a situación é outra. Son demasiados, e pérdense na fondura do tempo, os acontecementos históricos que precipitan a explicación do noso pavor (xa atávico) a sacar a cabeza e querernos, recoñecernos e mostrarnos ao mundo tal cal somos. Aí radica parte esencial do problema: o medo como freo. En 1936, antes da sublevación fascista, participou en referendo o 76% da cidadanía galega e respaldou, moi maioritariamente, o seu primeiro Estatuto de Autonomía. En 1981, despois do paso criminal e triunfal de Atila e os 40 anos seguintes, participou un 28%. Ese, o vixente e acorde á Constitución de 1978, nunha cabriola semántica (mediante eufemismo) define como “nacionalidade histórica” á nación galega. O propio Gregorio Peces-Barba (poñente do Grupo Socialista e “pai” da CE1978) recoñeceu que “nacionalidade” fora un subterfuxio para evitar nomear ás cousas polo seu nome. Posiblemente porque nin os poderes fácticos o permitirían nin era o momento axeitado. Pero a día de hoxe, que é o que nos frea? Ou ese medo (aínda?) ou un Presidente da Xunta que di que a única, grande e libre nación que hai en España é España. Tan importante é Feijóo para facérnolo crer? Por qué seguir autoenganándonos? Por qué acudir á mitoloxía e á ficción literaria?

Breogán xamáis existiu, agás se falamos do clube de baloncesto de Lugo. En todo caso poidera ser a nación de Enrique Líster, de Castelao ou de Rosalía. Ou de Foucellas, Vilar Ponte ou Celso Emilio. Ou do mestre republicán Arximiro Rico. Ou de tantos e tantos heroes anónimos, mulleres e homes, que traballan arreo por dignificar a este pobo...

Coido que os cidadáns galegos fomos, somos e seremos de carne e oso, e temos dereito a que se recoñeza a nosa identidade colectiva ao nivel de vascos e cataláns. Cando se fala de que se perdeu o “espíritu da Transición” pode que haxa algo de certo: daquela as forzas progresistas tiñan claro que España tiña que ser recoñecida como un Estado plurinacional. Hoxe mudou esa visión e, tamén nisto, esas mesmas forzas renuncian aos seus principios. Para rebaixar a condición de nacionalidade histórica a nacionalidade mitolóxica, mellor ficar comos estamos. Para os xogos de palabras xa está a literatura, e non un texto xurídico, por pouca validez que teña no seu preámbulo. Pasemos a falar do importante, pois nación vai a seguir séndoo igualmente, por moito que se empeñen en negalo ou nos empeñemos en agochalo.

XORNAL:http://www.xornal.com/opinions/2010/07/07/Opinion/breogan-nacion-galega/2010070718200300615.html

E para acompañar:

Tracy Chapman/Talkin´bout a revolution http://www.youtube.com/watch?v=SKYWOwWAguk

D.X. Cabana-Suso Vaamonde/A.D.R Castelaohttp://www.youtube.com/watch?v=wc9irE4NXe8

Solución federal

Estariamos na irrealidade si non foramos quen de recoñecer e suliñar os logros en termos de progreso e benestar colectivo derivados da entrada en vigor do actual marco constitucional, tamén no que atinxe á descentralización política do Estado. Tampouco seriamos honestos con nós mesmos si non recoñeceramos os déficits, imprevisións e conflitos abertos dende ese momento por falla (deliberada) de concrecións como, por exemplo, no aspecto financieiro. Todo é perfectible. Pero para que unha sociedade avance en consoancia coas súas normas fundamentais e o seu tempo debemos estar predispostos e preparados para afrontar debates substanciais de xeito maduro evitando, no posible, calquer intento de tensión que sobrepase os límites aceptables en democracia.

Pode parecer inevitable un cercano futuro de palabras grandilocuentes e demagoxia barata servida no almorzo, no xantar e coa cea nas tertulias de radio, nas declaracións partidarias, nos editoriais de prensa ou telexornais, Salsa Rosa ou foros de internet onde o menosprezo ós “cataláns”, “vascos”, “galegos” e ós “españois”, de calquera das dúas xeladoras Españas, sexa a tónica habitual en cadanseu espazo e onde o menor atisbo de racionalidade entre o fogo cruzado de nacionalismos radicalizados, excluíntes e antagónicos coloque na sospeita permanente a quen ouse abrila boca. Debates decimonónicos, rancios...O de sempre, cos de sempre como anunciadores da catástrofe disgregadora.

Esta é a situación que se presenta si o TC resolve como se filtrou: manifesto encorsetamento normativo ante a dinámica de bloqueo político e fracaso, tamén manifesto, no noble intento “pedagóxico” de mudar a cultura política para ir conquerindo a aceptación dunha pluralidade e plurinacionalidade reforzadora e potenciadora dos mecanismos de cooperación multilateral que fose capaz de ir desactivando e invertindo a tendencia ó vitimismo duns nacionalismos que se retroalimentan visceralmente entre sí. En definitiva: síntomas claros de esgotamento no modelo do Estado das Autonomías, tal e como o coñecemos.

Ante o que para min é unha evidencia non hai unha receta única nin unha solución incontestada, pero si desdramatizadora: outros lugares do mundo souberon resolver este tipo de problemática adoptando a solución federal. Decididamente federal. A Historia mostranos como os proxectos maximalistas dos nacionalistas españois, sexa o unificador ou os periféricos, fracasaron. Pero a solución autonomista tampouco parece satisfacer...

O federalismo non é o punto de chegada que resolva o eterno problema do encaixe territorial no seo dunha realidade histórica e xeográfica, pero tremendamente plural como é España, senón un proceso e, ante todo, unha conducta baseada na reordenación e revisión constante dos pactos e dos acordos entre iguais. Tamén na corresponsabilidade. Maior e mellor democracia unindo na aceptación dunha diversidade recoñecida e defendida por todos, aínda sendo asimétrica, e fomentando a efectiva participación cidadá. Difuminando as tradicionais estructuras sustentadas nas vellas xerarquías piramidais para entender as relacións de maneira horizontal, como xa as entende a sociedade cosmopolita do noso tempo: en rede. Desbotando e difuminando conceptos obsoletos, como o de soberanía. Outorgando confianza e mutuo recoñecemento entre poderes locais e central. Sendo máis eficaz, flexible e económicamente sustentable, ou viable...

En resumo: resulta, para min, a fórmula axeitada para articular o funcionamento cotiá nos estados occidentais do SXXI. Na miña opinión é a reforma pendente e necesaria. Non é novidosa, pero ante a tentación recentralizadora e as veleidades independentistas presentarase cedo o momento oportuno para acometela.

XORNALhttp://www.xornal.com/opinions/2009/12/04/Opinion/solucion-federal/2009120411175772865.html

Eterna discussió

(artigo que se publicará en Xornal.com tomando como base outro xa publicado en A Mariña sobre o asunto, titulado Mais Democracia, e tamén colgado neste blog)

Nestes días de filtracións periodísticas e rumoroloxía variada sobor da Sentenza non deixa de sorprender a constatación de que dende diversos sectores se asume o galopante deterioro do respecto polo proceso democrático. Sempre se alertou da politización da xustiza e da xudialización da política pero finalmente, semella que é inminente a chegada do fito que vai marcar un punto e a parte para o Estado das Autonomías. Un novo e incerto ciclo na democracia española. O Tribunal Constitucional, a máis alta instancia do ordenamento con capacidade de interpretación da CE1978 emitirá a que vai ser, moi probablemente, a máis controvertida das súas sentenzas dende a creación do órgano. Son moitas as voces que se atreven a vaticinar o resultado, facendo honra á patoloxía patria de querer ser máis papistas que o Papa. Cada español leva un seleccionador de fútbol dentro e parece ser que, agora tamén, unha irrefrenable vocación xurídica. Emerxe sempre en época de tribulación, cando cabe a posibilidade de ferir o orgullo da gloriosa e única nación.

Bótase man do dogma, da máis infantiloide literalidade e das interpretacións máis restrictivas e conservadoras para contradecir o que un 90% dos representantes do pobo catalán acordaron, e o mesmo refrendou, co beneplácito e aprobación das Cortes españolas en 2006. Son fogos de artificio cara á galería, presións políticas dirixidas a uns maxistrados que teñen entre mans unha decisión histórica e de calado: confrontar lexitimidades, creando así un conflito de envergadura que tarde ou cedo deviría nun delicado proceso de reforma constitucional e da propia institución, ou optar por unha interpretación aberta e flexible, en consoancia co espíritu do texto, que abra as portas ó desenvolvemento pleno da faceta federalizante do Estado. O Estatut leva tres anos aplicándose e, como dixera o Ministro de Xustiza: “España non se rompeu”. ¿Por qué temer tanto ó presente, a un feito consumado? ¿Por qué temer un futuro de soberanías compartidas, no contexto dunha Unión Europea que, si algo é, é precisamente eso? ¿Ou é que rende máis alimentar os vitimismos nacionais centrífugos e centrípetos? ¿Por qué Catalunya non, e Valencia sí? Non deberan algúns rasgarse as vestiduras, nin poñela venda antes da ferida, pois todo se resolverá mediante os canles democráticos: acatamento sí ou sí da sentenza, pero con diferentes e comprensibles consecuencias políticas dependendo do sentido da mesma. Cabe a posibilidade de que algúns puntos do articulado poidan ser retocados ou matizados, algo asumible, pero ¿por qué suprimir partes do preámbulo cando este carece de efectos xurídicos? Suprimindo o termo nación, ¿deixará o pobo catalán de considerarse a sí mesmo como tal e como, tamén históricamente, expresou vontade? Coido que non. Será volver a comezar no bucle do diálogo de sordos. ¿Hai detrás outros intereses mais utilitaristas como, por exemplo, unha eventual escalada de vitimismos capitalizados electoralmente por CIU e PP para, chegado o momento, reeditar un Majestic II?

Un pode ter a sensación de que esta discusión é de actualidade, pero non: é vella. É eterna. Levámos séculos discutindo como encaixalo puzzle. Uns non queren, outros non deixan. As consecuencias políticas, sexan cales sexan, deberian resolverse mediante a política, e con máis democracia. Sin estridencias, aínda que algúns se sintan cómodos nelas...

XORNAL: http://www.xornal.com/opinions/2009/11/26/Opinion/eterna-discussio/2009112613030286381.html