Doutrina buenista

Sempre se dí que as segundas lexislaturas dos Presidentes do Goberno español veñen marcadas pola preocupación da súa proxección exterior e pola concreción das liñas mestras da súa acción a nivel internacional. Para o actual Presidente ese momento chega nunha delicada situación no plano interno pero, ó mesmo tempo, preséntalle unha inmellorable oportunidade para relanzar o seu liderado en Europa e no mundo.

Os acontecementos dos últimos tempos, principalmente o que significa a chegada de Obama á Casa Blanca, reforzan a idea de que Zapatero, cando menos en materia de relacións internacionais e non sin contestación, foi un adiantado ó seu tempo e defendeu antes, como agora, a aposta por unha gobernanza global equilibrada e responsable, multilateral e máis xusta, orientada á resolución colectiva dos conflitos. Defendeu, e defende, a preponderancia da ONU como principal garante do mantemento da paz e da seguridade e o establecemento, na prioridade da axenda, dos asuntos vinculados ó medio ambiente nunha visión integral que ten como fin esencial reducir as desigualdades e construír, no século XXI, o que no século pasado parecía unha quimera.

A etapa de Bush fora a antítese manifesta de todos e cada un destes principios, representando unha triste dexeneración das ambicións imperiais, e do propio poder. George Bush foi un negacionista militante do cambio climático, un axente activo na deslexitimación do diálogo en favor da guerra preventiva e, a chegada de Obama e as súas apostas, abren o camiño a un compromiso corresponsable, centrado e inspirado na defensa dos dereitos humanos e nos valores da Carta das Nacións Unidas.

Na súa primeira intervención diante da Asamblea Xeral da ONU o presidente estadounidense enterrou definitivamente as teses do seu predecesor, pero son tan solo os feitos, e as decisións concretas, a vara fiable pola que medir no sucesivo os resultados do que sostivo en Nova York. Non é mal síntoma que, ante o sucedido en Honduras, se optara pola vía da legalidade e o non-recoñecemento das autoridades golpistas. Tampouco o é que se poña como horizonte o cumio de Copenhague. Puideran ser por fin os días nos que se comecen a adoptar compromisos serios en materia de emisións de gases de efecto invernadoiro.

O que moitos calificaban de buenismo é hoxe doutrina internacional. O que pasa é que hoxe todos se apuntan a este carro cando, no pasado, só os valentes o fixeron.

Canta demagoxia!!

Non tiña previsto publicar outra entrada antes da semanal..., pero ás veces, a actualidade manda e neste caso, hai cousas que che fan fervelo ánimo.

Habitualmente, a dereita cavernaria (política e mediática) cando perde a iniciativa do discurso opta por empregar métodos bastante pouco elegantes, retratándose. Non é algo novidoso e faino aquí e alí. En España, en EEUU, en Europa e na maioría dos países democráticos ou non. Ademáis, son técnicas lexítimas que se aceptan en Democracia, pero que por respeto á mesma e por cortesía e tamén respeto ós cidadáns, se deberan desbotar.

Empregan todo tipo de técnicas, e a máis socorrida é a demagoxia. Aquí son auténticos mestres. Coma na utilización da negatividade, do cinismo, da dobre moral, do maniqueísmo...

Hoxe, no diario El Mundo, recóllese (na portada) unha fotografía parecida á darriba, acompañada doutras dúas onde dous moribundos nenos congoleños son vítimas da inanición: o caso é ligar simbólicamente, mediante a imaxe, a Zapatero, ó Rei, a Tayip Erdogan, ó Secretario Xeral da Asamblea das Nacións Unidas e a esta sede de Xinebra con esa catástrofe endémica que padecen no Terceiro Mundo e que sempre denuncia (e traballan por erradicar), precisamente, as institucións internacionais como a ONU, ou outras..., coa fin de desprestixar e enganar. Coa fin de deslixitimar e "demostrar" que "os políticos" andan a unha cousa, cando a realidade é outra. Esto pode ser certo ás veces, pero non son os máis axeitados para falar.

O caso é que parece que esta obra, que presentará e adornará a cúpula dichosa, foi feita por un catalán (Miquel Barceló) e que representa a mestizaxe, a multiculturalidade, a realidade plural do mundo, etc...Non vou a entrar a valorar se a obra é máis ou menos agradable á vista, ou si tan sequera se pode considerar ou non arte (a comprensión e tratamento disto pode ser o máis relativo que exista). Personalmente, pareceme orixinal e cun sentido da coherencia que noutros traballos contemporáneos non atopo.

Ocorre que costa 20 millóns de euros facelo todo: adaptala estructura e levar a cabo a obra artística. España sufraga o 40% dos gastos a conta da Axuda Oficial ó Desenvolvemento (concretamente o 40%, posto que o 60% é financiado por unha fundación onde se atopan unha quincena de entidades privadas, tales coma Bancos, Caixas de aforros, etc...). A Dereita (e non só a Dereita) patina, posto que eso que chamamos AOD non é máis (na súa maior parte) ca un mecanismo de crédito. É decir, mediante ela, o que facemos é acrecentala débeda dos países pobres. A axuda non-reembolsable (da que non sacamos rédito nin interese) é mínima. Ínfima.

Pero bueno, a parte desto (que é o verdadeiramente importante, aínda que nolo fan ver anecdótico pois nin tan siquera se menciona...) o que subxace é a estratéxia de desacreditalo Goberno mostrándoo como pretendidamente insolidario e despilfarrador en tempos de crise, ademáis ensañándose cos máis pobres, pois con eses cartos ¡¡"se podían pagar x-miles de vacinas"!!...(demagóxia elevado a n)

Tamén pretenden deslexitimar a idea da Alianza de Civilizacións, que é un proxecto de contido e a longo prazo (respaldado pola ONU), para pelexar por desactivala incomprensión e intolerancia que xermina en sectores sociais marxinais das sociedades, na procura dun horizonte de paz.

Non se trata dunha simple ocurrencia, ou de palabras baleiras como queren facer ver, pois co proxecto da Alianza póñense mecanismos (e cartos) a disposición para traballar nos campos da igualdade, do desenvolvemento, as infraestructuras ou da educación, para que haxa maior cercanía entre culturas e comprensión entre diferentes, nun mundo en constante loita entre ricos e pobres, entre tradición e modernidade, entre fanatismos, etc...

Polo tanto, penso que esta estratexia é caer moi baixo. Sobre todo porque de onde proceden as críticas é daqueles sectores que, nin dentro nin fóra, nunca fixeron nada porque as diferencias se mitigasen. Daqueles que históricamente defenderon ós privilexiados e daqueles que sempre defenderon a hexemonía cultural duns sobre outros, a explotación o colonialismo ou mesmo a guerra.

Xa sabemos que coa Paz non se fan tantos negocios...e que é preferible que España figure como aliado de expansionistas que levan unha guerra criminal e inxusta a un país soberano, onde non había nada que xustificase unha intervención dese tipo, antes ca figurar coma un país que aposta polos Dereitos Humanos, por potenciar e mostrar a súa cultura, etc...Supoño que a ironía se entenderá ben, aqueles que empregan tan ben a demagoxia tamén poden facer o exercicio.

¡Que vienen los rusos!

¿Cuántas veces habrá resonado en nuestros oídos semejante exclamación, producto del acervo e imaginario colectivo?. Lo cierto es que a día de hoy, parece más rabiosamente actual que nunca, debido a que los medios de comunicación y la propia agenda internacional no cesan de poner de manifiesto y de alertar reiterada y constantemente sobre la reaparición en escena de este gigante colosal.

Cabría responder: ¿Pero es que alguna vez se han ido?. ¿O han permanecido en letargo como los osos siberianos?

Hacer desde aquí valoraciones ponderadas y análisis acertados sobre tan volátil, confusa, controvertida y compleja materia como son las relaciones internacionales no es tarea fácil pero, en ocasiones, hemos de reflexionar sobre ello porque afecta de una manera u otra, y en última instancia, a la vida de cada uno de nosotros más de lo que estamos acostumbrados a pensar.

Las consecuencias de lo que se encuentra más o menos latente en el Cáucaso, y en otras zonas, serán graves y prolongadas en el tiempo y tendrán repercusiones imprevistas y directas en las vidas de todos nosotros porque además, no forma más que parte de un (ojalá fuese teatral) diseño estratégico para tiempo indefinido.

La realidad que hemos constatado en Agosto es que, pocos años después del desmoronamiento de la Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas y su subyugante sistema totalitario, su afán expansionista, etc..., y la consecuente desaparición de la política de bloques, reaparece en el tablero la dialéctica de la Guerra Fría y la amenaza de una escalada conflictual inconveniente.

El destino histórico del mundo había intentado ser telederigido y comenzar a configurarse como unipolar desde la caída del Muro de Berlín, bajo la batuta de la superpotencia y el resto de Occidente. Pero poco después de este impasse y no pocos abusos y muestras de falta de autoridad moral, vuelve con grandilocuente demostración de fuerza un viejo conocido que reta a la comunidad internacional a echar un pulso por la influencia geopolítica y geoeconómica: la Civilización de los Rusos, con tantos siglos de gloriosa, imperial y agridulce Historia a sus espaldas, y tantos y tan buenas (y malas) aportaciones a la especie humana: Tolstoi, una envidiable arquitectura y tendencias innovadoras, Dostoievsky, Gagarin, Lenin y Rasputín, Trotsky (¿a cuantos canes se les habrá llamado por el nombre del menos perro de todos?), Stalin (el georgiano) y otros terribles y temibles zares, las matrioskas, Molotov, Gorbachov, Putin y otros profesionales del amor....como la KGB. Ente vodka y vodka recuerdo a Boris Yeltsin.

En tierras de Rusia fracasaron Napoleón y Hitler y desde allí (hablando de perros) Laika y el Sputnik subieron al espacio exterior. Las Fuerzas Espaciales, Coheteriles, la Armada, las Fuerzas Terrestres y las Aerotransportadas forman parte de lo militarmente mejor preparado y potentente del orbe.

Parece que desde el otro lado del telón se le ha devuelto a Occidente la factura de lo ocurrido en Kósovo, haciendo una lecturada interesada y seguramente errónea por sesgada y haciendo, de paso, saltar por los aires lo poco que quedaba en pie de la arquitectura jurídica internacional. Nada menos que por parte de uno de los miembros permanentes del Consejo de Seguridad de la ONU. ¿Dónde ha estado Ban Ki-Moon todos estos días?. Posiblemente en la luna con la Unión Europea que ni está, ni se le espera. No toca hablar de Irak ahora....

A la Federación Rusa le ha llevado exactamente 17 años reinstaurar el orden autocrático internamente, al hilo de la deplorable situación económica y endémica corrupción y con Vladimir Putin como gran valedor. Parece que ahora quiere imponerla de puertas hacia fuera. No creo que a China le agrade la situación...

Como a los pacientes chinos, personalmente, la situación me desagrada conociendo, aunque sea vagamente, la trayectoria histórica de inseguridad y sentimiento de frustración y humillación rusa. Es importante tener en cuenta que hay un pesado argumento en clave energética y de control de los recursos, pero hemos de ser conscientes en cuanto a que la coyuntura alcanza más allá y, aunque recelo de los catastrofismos, se pueden ver paralelismos entre lo que está aconteciendo y lo que dió comienzo al desencadenamiento de la I Guerra Mundial, donde se daba una situación de altísima interdependencia económica que, unida a las burocracias irresponsables ante los ciudadanos (que se confundían con las oligarquías financieras), produjo un cóctel explosivo (más dañino que los Molotov).

Aquí hay que pensar al revés que los chinos: que la Historia no se repite, que es lineal, y que enfrente Rusia tiene oponentes que parecen haber superado y llegar a aborrecen el uso de ese lenguaje, y prefieren encaminarse hacia la convivencia en diálogo, y la coexistencia pacífica. Un conflicto a gran escala no beneficiaría a nadie (perjudicaría excepcionalmente a todos) y de ello hay múltiples y demasiado cotidianas experiencias.

Y si nos cortan el gas, a la larga, saldrán perdiendo...De todas formas, más frío hace allí.